ODTÜ
Kariyer Planlama Merkezi
2001
ÇALIŞMA YAŞAMINA KATILMAK
ODTÜ kuruluşundan bu yana seçkin bir üniversite ve yakında sizlere kattığı değerlerle üniversitenize veda edeceksiniz. Üniversiteye giriş amacınız ne olursa olsun, - akademisyen ya da kariyer edinebileceğiniz bir meslek sahibi olmak, çoğunuz pek yakında yaşamınızın 'önemli kabul edilen' süreçlerinden biriyle karşı karşıya kalacaksınız: İş aramak. Büyük rekabet ortamlarının yaratıldığı 'yeryüzünde' ,bilgi, deneyim ve yeteneklerinizi en iyi biçimde sunmanızın beklendiği pek çok iş görüşmesi yapacaksınız. Biz de, ODTÜ Kariyer Planlama Merkezi olarak bu sınavda size yardımcı olacağını düşünerek 'cv hazırlama, ön mektup yazımı ve görüşme teknikleri' konusunda 'ipuçları' vermek istiyoruz.
İş görüşmelerine başlamadan önce, yapmak istediğiniz şeye kesin olarak karar vermiş olmanız gerekiyor. Bunun için de henüz öğrenci iken mesleğinizin çalışma alanları konusunda araştırma yapmanızı öneriyoruz. Çalışmak istediğiniz sektör ve burada yapmak istediğiniz işe kendi nitelikleriniz, ilgi alanlarınıza göre karar vermelisiniz. Bunu tek başınıza yapamayabilirsiniz, bu durumda Üniversiteki PDRM Mesleki Danışmanlık birimine
başvurabilirsiniz. Uzmanlar uygulayacakları değerlendirme yöntemleri ile size yardımcı olacaklardır. Daha sonra, uygun gördüğünüz kuruluşlara başvurularınızı yapabilir, açtıkları sınavlara katılabilirsiniz. Çalışmak istenen sektörün olumlu-olumsuz yanlarını, sunabileceği olanakları danışmanlık şirketlerinden, tanıdık ve arkadaşlarınızdan öğrenebilirsiniz.
Doğru işi seçmek iş doyumu ve kişisel gelişimiz açısından önemlidir. İş seçimini etkileyen faktörler arasında işin genel geçer bir iş olması, geleceğinizi garanti altına alması, popüler bir firmada olması, yükselme olanakları ve iyi bir kazanç sağlaması yer almaktadır. Amaçlarınızı belirlemiş olarak aradığınız ya da başvurduğunuz işin kendi bilgi, deneyim ve yeneklerinize uygun düşüp düşmediğini, koşullarınızı, ülkenin koşullarını objektif olarak değerlendirmelisiniz.
İş Arama
Mezuniyet öncesi çalışma:
Part-time çalışmak, staj yapmak iş yaşamına başlamadan önce pek çok açıdan iyi bir deneyim olacaktır. İlgilendiğiniz alanları, yapmak istediğiniz işi, -örneğin takım çalışmasına yatkın olup olmadığınızı, saptamada yardımcı olacak, iş yaşamındaki insan ilişkileri, iletişim konusunda gelişiminizi sağlayacaktır. Üniversitedeki iş olanaklarını araştırarak başvuruda bulunabilirsiniz. ODTÜ'de Sağlık, Spor, Kültür Dairesi Başkanlığı'na bağlı birimlerde öğrencilerimiz part-time çalışabilmektedirler. Saat ücreti 250 bin TL ile 1 milyon lira arsında değişmektedir. Ayda en fazla 80 saat çalışılabileceğiniz bu birimler şunlar: Halkla İlişkiler, Kütüphane, Labratuarlar, Öğrenci Assistanlığı, Kültür ve Kongre Merkezi, Spor Merkezi, Yemekhane, Turizm ve Sosyal Hizmetler Ofisi.
Firmaların İşe Alım Yöntemleri:
Şirketlerin eleman seçiminde kullandıkları süreci Şekil 1'de gösterildiği gibi özetlemek mümkündür. Bu süreç, sektörden sektöre, şirketten şirkete ve işten işe bazı değişiklikler gösterebilir ancak çok genel olarak seçme sürecinin bu şekilde gerçekleşmesi beklenebilir.
Şirketler, istihdam edilebilecek elemanların kendilerine başvuru yapabilmeleri için farklı yöntemler kullanabilirler. Yaygın olarak kullanılan bazı "eleman çekme" yöntemleri arasında gazete ve dergi ilanları, üniversitelerde yeni mezun avı, iş ve işçi bulma kurumu ve kuruluşları, danışmanlık şirketleri, kendiliğinden başvurular ve tavsiye üzerine başvurular sayılabilir.
· Gazete/Dergi ilanları
· Kendiliğinden başvurular
· Tanıdık aracılığıyla başvurular
· Üniversitelerde mezuniyet öncesi yapılan şirket tanıtımları
· Danışmanlık şirketleri aracılığıyla iş başvuruları yapabilirler.
Bu başvuru yöntemlerinden hangisi daha etkilidir? Batı'da bu konuda yapılmış bazı çalışmalar olsa da bizim kültürümüz için bu sorunun henüz kesin bir cevabı bulunmamaktadır. Ancak iyi bir yol "mümkün olan her yolu denemek" olabilir.
Hangi yolu/yolları tercih ederseniz edin yapmanız gereken işlerin başında başvuru formu doldurmak gelmektedir. Formun temiz, özenli ve okunabilir bir el yazısıyla ya da daktilo ile doldurulması, sunulan bilgilerin doğru ve mümkünse test edilebilen bilgiler olması gerekmektedir. (Sümer & Demirutku, 1999)
ÖZGEÇMİŞ
Özgeçmişin amacı kendinizi işverene sunmaktır. Bir başka deyişle özgeçmiş sizin kişisel reklamınızdır. O halde özgeçmiş sizinle ilgili her özelliği içermek zorunda değildir. Hedeflediğiniz kişi ya da kurumun özelliklerine göre birtakım özellikleriniz diğerlerine göre öncelik ve belirginlik kazanabilir. Bu demek oluyor ki; farklı alanlardaki işlere yapacağınız başvurular için farklı özgeçmişleriniz olmalıdır.
Özgeçmiş nasıl kullanılır ?
· İş ararken özgeçmişinizi şu şekillerde kullanmanızda yarar var:
· Bir ilana başvururken gönderin
· Kariyer Günleri ve Kariyer Fuarı kapsamında yer alan firmalara gönderin.
· İlan olmasa da iş olanağı bulabileceğinizi tahmin ettiğiniz firmalara gönderin.
· Görüşmeye giderken birkaç kopya yanınıza alın. Görüşme sonunda bırakırsınız. Sizi daha iyi hatırlarlar ve sizinle henüz görüşmemiş diğer müdürlere verebilirler.
· İş aradığınızı söylediğiniz arkadaşlarınıza verin. Sizi daha iyi tanırlar ve bahsettikleri insana özgeçmişinizi verirler
· Referans olarak göstereceğiniz yöneticilere verin, sorulduğunda sizi daha iyi anlatabilirler. (Sümer &, Demirutku, 1999)
Bu arada özgeçmiş hiçbir zaman tek başına gönderilmez. Başına bir ön mektup (cover letter) eklenir. Biraz sonra bu konuyla ilgili bilgi verilecek.
Özgeçmişin Yer Alacağı Materyalin Özellikleri
İyi bir özgeçmiş temiz, A4 boyutunda ve beyaz renkte bir kağıda basılmış olmalıdır. Mesleğiniz reklam, halkla ilişkiler, endüstriyel tasarımcı ise daha farklı renkte kağıtlar kullanabilirsiniz, ancak bu renkler hiçbir zaman abartılı olmayan pastel olanlardan (bej, krem, açık gri, çok açık yeşil vb.) seçilmelidir.
Yazı Dili ve Yazım Formu
Özgeçmişinizi Türkçe ya da İngilizce yazsanız da dili iyi kullandığınız görülmeli ve son derece sade bir dil kullanmalısınız. Mümkün olduğunca teknik terim kullanmayınız. İyi bir CV sizin metin hazırlama, rapor yazma, herhangi bir konuyu yazılı ifade etmedeki başarınızın bir göstergesi olarak algılanacaktır.
Başlık 14 punto, alt başlıklar 11-12 punto ve koyu yazılmalıdır.
ÖZGEÇMİŞ (RESUME/CV) HAZIRLANMASI
İyi bir özgeçmiş sizin kim olduğunuzu, şimdiye kadar neler yaptığınızı , aday olduğunuz işe ilişkin ne tür tecrübeler edindiğinizi, nasıl bir eğitim aldığınızı, ne yapmak istediğiniz ve başvuracağınız kuruma ya da işverene neler verebileceğiniz hakkında bilgi veren bir özettir. Özgeçmişinizde kesinlikle olması gerek bölümler: isim, adres, telefon eğitim ve iş tecrübesidir Ancak tipik ve doyurucu bir özgeçmiş aşağıda yer alan tüm konularla ilgili spesifik bilgileri içermelidir:
· Kimlik bilgisi
· Amaç
· Eğitim geçmişi
· İş tecrübesi
· İşle ilgili beceriler
· Boş zaman uğraşları, ilgiler, gönüllü faaliyetler
· Referans olacak kişilere yönelik bilgi, (Sümer & Demirutku, 1999)
Sayfanın en üstünde ortada, sağda ya da solda adınızı diğerlerinden daha büyük puntolarla koyu yazarak başlık atabilirsiniz. Bunun yerine özgeçmiş sözcüğünü başlık olarak seçMEYİN. İstenirse sayfanın en üst sol köşesine vesikalık bir fotoğrafınızı tarayıcı yardımıyla aldıktan sonra ekleyebilirsiniz. Ancak öznel değerlendirmeler yapılabileceğinden biz fotoğraf eklemenizi tavsiye etmiyoruz.
Kimlik bilgisi
Özgeçmiş kimlik bilgileri ile başlamalıdır. Bu bölümde sırasıyla isminiz, size iş saatlerinde ulaşılabilecek telefon numaranız ve adresiniz, sürekli telefonunuz ve adresiniz, varsa e-posta adresiniz bulunmalıdır. Posta adresinizin tam ve posta kodunu içeren bir şekilde yazılması , telefon numaranızın da alan koduyla birlikte yazılması gerekmektedir. Sizi işyerinizden aramalarını istemiyorsanız ya da bir işyeriniz yoksa ev ve mesaj telefonları ve hangi saatler arasında aranılabileceğini yazmanız faydalı olacaktır. Bu bilgileri sağa ya da ortaya yazın çünkü dosyalandığında soldaki bilgilere ulaşmak daha zordur. (Sümer & Demirutku, 1999)
Amaç
İş hedefinizi özgeçmişe yazmanın avantaj ve dezavantajları vardır. Duruma bağlı olarak kararı siz verebilirsiniz.
Amaç Yazmanın Avantajları:
Eğer çok iyi tanımlanmış bir kariyer hedefiniz varsa bunu yazıp tüm özgeçmişinizi de bu hedefe göre yazarsanız oldukça etkileyici bir yazınız olur. Örneğin hedefiniz iyi bir İnsan Kaynakları Uzmanı olmaksa , tüm özgeçmişiniz be hedefi ve ilgili özelliklerinizi yansıtmalıdır.
Ayrıca hedefinizi belirtmeniz okuyanın, hedefiniz üzerine düşünüp yanlış yorumlar yapmasına engel olacak ve işini kolaylaştıracaktır.
Amaç Yazmanın Dezavantajları:
Eğer çok belirlenmiş bir kariyer hedefi yazarsanız, işverene sizi benzer bir alanda ya da tamamen farklı bir alanda değerlendirme fırsatı vermemiş olursunuz. Çünkü bazen hiç aklınıza gelmeyecek bir pozisyon önerisiyle karşılaşabilirsiniz
Kitaptan alınmış hissini veren standart cümlelerle yazılmış kariyer hedefleri özgeçmişinizi zayıflatır. Örneğin: "Eğitimimi ve yeteneklerimi geniş bir şekilde kullanabileceğim , satış konusunda modern teknikleri uygulayan, benim gelişimime de yardımcı olacak, dinamik ve atılımcı bir şirkette gelecek vaat eden bir pozisyon"
"To gain a responsible position in the field of marketing where my creativity, analytic thinking and interpersonal skills will be utilized in a dynamic, challenging and rewarding business environment."
İnsan Kaynakları ve Eğitim Yöneticisi Suat Soysal yukarıdaki iki örneğe benzer yüzlerce özgeçmiş aldığını ve hepsinin kendisinde fabrikasyon yazılmış, üzerinde fazla düşünülmeden ve kopya çekilerek kağıda dökülmüş hissini uyandırdığını ve özgeçmişin etkisini azalttığını belirtiyor.
Mutlaka yazmak istiyorsanız, hedefinizi özgeçmişinize değil de ön mektuba yazmak daha iyidir, çünkü her iş yerine göre uyarlanmış bir şey yazabilirsiniz ve esnekliği korumuş olursunuz. İşte bu noktada başvuracağınız kurumu , özellikle kurum kültürü, misyonu ve vizyonu bakımından tahlil etmenin önem kazandığını görüyoruz.
Eğer "Kariyer Amacı" yazmaya karar verdiyseniz varsa unvanınız (Mimar, Bilgisayar Mühendisi) ve aradığınız işin veya pozisyonun özelliklerini belirten bir cümle yazılmalıdır. Örneğin "Telekomünikasyon ağırlıklı bir elektrik-elektronik mühendisliği pozisyonunda çalışmak" ya da "Yazılım yoğunluklu bir Bilgisayar Mühendisliği pozisyonunda çalışmak"
Bu bölümde kısaca, kariyer hedeflerinizi, aradığınız işin niteliklerini, eğitim geçmişinizi, ilgi alanlarınızı, beceri ve yeteneklerinizi göz önünde bulundurarak başvuru amacınızı en kısa ve olabildikçe sıkıcılıktan uzak bir şekilde ifade edebilirsiniz.
Eğitim Geçmişi
Eğer öğrenci iseniz ya da yeni mezunsanız bu bölümü iş tecrübelerinizden daha önce yazın En son elde edilen dereceden geriye doğru (ters kronolojik sırayla) elde edilen derecelerin belirtilmesi gerekmektedir. Bir başka deyişle son mezun olduğunuz okuldan ilk mezun olduğunuz okula doğru aldığınız eğitimi sıralayınız.
Okullarınızı yazarken şu bilgiler özgeçmişinizde yer almalı:
· Mezuniyet yılı
· Derece (BS, BA, MS, MA, Ph.D vb), diploma , sertifika
· Bölümü
· Adı ve Yeri
Derece, diploma ya da sertifikanızı okulun adından önce yazın. (Sümer & Demirutku, 1999)
Eğitim Bölümüne eklenebilecek diğer bilgiler şunlardır: Varsa Çift anadal ya da yan dal eğitimlerinin alındığı alanlar ve -ortalamanız iyiyse (3 ve üstü)- akademik ortalamanız. Bitirme notunu yazmanıza gerek yoktur, çünkü sizinle aynı niteliklere sahip başka birisinin başarı notu sizinkinden daha yüksekse değerlendirici sizin yerinize onu görüşmeye çağırabilir. Bu durumda pozisyon için en uygun olan kişi siz olsanız bile şansınızı en baştan yitirmiş olabilirsiniz.
Eğer ülke çapında bilinen bir kolejden ya da Anadolu Lisesinden mezun değilseniz talep edilmediği sürece lise ve lise öncesi eğitiminiz hakkında bilgi vermek gereksiz olacaktır.
Eğer başvurduğunuz işle ilgiliyse aldığınız dersleri de yazabilirsiniz. Yine başvurulan işle ilgili olmak kaydıyla eğitiminiz sırasında yaptığınız projelerden , aldığınız ödül,ve burslardan ayrıca akademi dışı eğitimler ve kurslardan bu bölümde söz edilebilir ancak işle ilgili başarılar / etkinlikler başlığı altında bu tip bilgilerin tamamını birlikte vermek özgeçmişinizi daha anlaşılır kılar. (Sümer & Demirutku, 1999)
İş Deneyimi
Eğer yeni mezun değilseniz özgeçmişinizin en önemli bölümü budur. Bir İnsan Kaynakları Uzmanı olan Suat Soysal "İnsan Kaynakları yöneticileri gelecek performansı anlamanın en iyi yollarından birinin geçmiş performansı incelemek olduğuna inanırlar" diyor.
Bu bölümde;
· Çalıştığınız firmanın adı
· Giriş ve çıkış tarihleriniz
· Görev unvanınız mutlaka yazılmalıdır.
Tarihler yazılırken ay ve yıl belirtilmelidir. Firmanın adresine gerek yoktur sadece bulunduğu şehir yeterli olacaktır.
Pozisyonunuzun işyeri adından önce yazın. Amirlerinizi yazmaya gerek yok anacak alanınızda çok bilinen birinin asistanlığını yazdıysanız belirtmeniz faydalı olabilir.
En son yapılan tam zamanlı , yarı zamanlı, gönüllü ya da staj nitelikli işten başlayarak , çalışılan işler son çalıştığınızdan ilk çalıştığınız işe doğru sıralanarak verilmelidir. Ancak tercihe bağlı olmakla birlikte okuyanın işini kolaylaştıracağından dolayı staj, gönüllü işler hatta yarı zamanlı işler ayrı bir başlık altında verilebilir. (Sümer & Demirutku, 1999)
Ayrıca Özgeçmişe yapılan tüm gönüllü , tam zamanlı ve yarı zamanlı işler yazılmalıdır diye bir kuraldan söz edilemez. Önemli olan işverene tecrübenizi anlatırken aynı zamanda onun yönettiği ya da sahibi olduğu kuruma neler katabileceğinizi göstermektir. Bu nedenle çok fazla iş tecrübeniz olduğunda çok kısa ve yarı zamanlı olanlardan başlayarak elemeler yapabilirsiniz . Başka bir deyişle bu bölüme başvurduğunuz yerin gereksinimi olan yetenek, beceri ve bilgileri edinmenizi ve geliştirmenizi sağlamış olan tüm işleri yazmalısınız. (Sümer & Demirutku, 1999)
Sorumluluklar ya da "Responsabilities" diye başlık atmayın ! Özgeçmişiniz iş tanımınızı yazacağınız yer değildir. Satış Şefi dediğiniz zaman insan kaynakları yöneticileri yaklaşık olarak ne yaptığınızı anlayabilirler.
İş veren ve kurum sizi görevlendirdiğinde o kuruma ne katacağınıza bakarlar. Bunu onlara anlatmanın en iyi yolu kuru bir şekilde sorumluluklarınızı sıralamak değil geçmiş işlerinizde neler başardığınızı yazmaktır. İş hayatında başarılar genellikle satış artışı, verimlilik ve karlılıkla ifade edilir. Sizde öncelikle bu kriterlerle ifade edilen başarılarınızı yazın. Yeni bir proje uyguladıysanız , projeyi uyguladığınız alanda kurumun vardığı noktayı mümkünse rakamlarla değilse nitelik bakımından değerlendirerek anlatın. Ayrıca aldığınız terfileri ve ödüllere de ekleyin. Belirsiz, inandırıcı olmayan, özensiz ifadelerden şiddetle kaçının.
Genellikle en son işinize en çok yeri ayırmanız doğrudur. Doğal olarak son geldiğiniz nokta iş hayatınızda en etkin olduğunuz noktadır. Ayrıca ilk işlerinize daha az yer ayırıp son işlere gelirken daha çok yer ayırırsanız, doğal olarak iş hayatınızdaki gelişimi vurgulamış olursunuz. En önemli deneyiminize en büyük yeri ayırmak da iyi bir fikirdir. Ayrıca bir iş yerinde yaptığınız tüm işlere de aynı yeri ayıramazsınız. En önemli yani amaçladığınız kurumu ya da işvereni en çok etkileyecek görevinize ve o konudaki başarılarınıza daha çok yer vermelisiniz.
· Yazılanları, başvurduğunuz sektörün terminolojisini kullanarak yazın. Eski işyerinizdekilerden başka kimsenin anlamayacağı teknik ya da yerel anlatımlardan kaçının.
· İşten ayrılma nedenlerini yazmayın. İşverenlerin ya da işe alımcıların önem verdiği ve kararlarını etkileyen unsurlardan biri budur. Özgeçmiş yazısı bu nedenleri uzun uzadıya anlatılacak yer değildir. En doğrusu, bu konuyu görüşme sırasında (yeri gelirse) ayrıntılı bir şekilde açıklamaktır.
· Çalıştığınız işyerinin ününden ya da yaptığı işlerden eğer durumunuzu açıklamak için gerekmiyorsa söz etmeyin. Eski şirketinizi/kurumunuzu eleştiren , aşağılayan ifadelerden kaçının. Yeriniz varsa firmanın ürünlerini rekabetteki yerini yazabilirsiniz.
· İşyerinde sorumluluğunuz dışında yaptığınız işleri de yazın. Etkileyici olabilir!
· *İş tecrübeniz yoksa ve hiçbir yarı zamanlı işte de çalışmadıysanız sadece stajlarınızı belirtin İş tecrübesi başlığının altına "iş tecrübem yoktur" diye yazmayın.
Teknik Beceriler
Bilgisayar bilgisi
Bilgisayar bilgisi üç ya da dört bölüme ayrılarak yazılmalıdır: işletim sistemi (ms-dos, os, unix, linux, ms-windowsx..etc) , paket programlar (ms-office, spss,..vb), programlama dilleri (c, c++, fortran, basic, pascal, html,…vb), internet uygulamaları (internet explorer, netscape, e-mail programları, …etc.) . Bu şekilde yazmanız, konuyla ilgili bilgi düzeyiniz için bir ipucu olacaktır.
Bildiğiniz Yabancı Diller
· Yabancı dille eğitim yapan bir kurumdan mezun olduğunuz için "çok iyi" ya da "iyi" (duruma göre) bunu yeteri kadar desteklemiş olursunuz
· Bir kursa giderek dil öğrendiyseniz , derecenizi yazdıktan sonra, gittiğiniz kursu, hangi yıllarda gittiğinizi, hangi süre ve sıklıkta gittiğinizi yazın. Böylece daha inandırıcı olursunuz
· Bir gazete ilanına cevap veriyorsanız , eğer durumunuz uyuyorsa ilandaki terminolojiyi kullanın . Örneğin ilanda akıcı İngilizce isteniyor ve sizin durumunuz buna uyuyorsa, aynı terimi kullanabilirsiniz.
Teknik olmayan beceriler (İşle ilgili kişilik özellikleri)
Teknik olamayan beceriler yine işle ilgili olan ya da başvurulan işte kişiye bir avantaj sağlayacak bilgi ve becerileri (takım çalışmasına yatkınlık, liderlik, sözlü ya da yazılı iletişim becerileri gibi) içerir. Başvurulan işler için önemli olduğu düşünülen bazı özelliklere yönelik geçmiş davranış yaşantı örnekleri yararlı olabilir.
Yazdığınız her kişilik özelliğini gerek resmi gerekse resmi olmayan faaliyetlerdeki tutum, davranış ve en önemlisi başarılarınızla destekleyebilirsiniz.
Teknik Olmayan İş Boyutları/Özellikleri Örnekleri
· Yüksek motivasyon: Bütün sorumlulukların, görevlerin zamanında ve yüksek kalite ile yerine getirilmesi için isteklilik gösterme ve bunu sürdürme.
· Duyarlı olmak: Başkalarının (çalışma arkadaşları, astlar, üstler, müşteriler gibi) duygu, görüş ve ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak davranma.
· Liderlik: Çalışanların performanslarını değerlendirme, yeni hedefler belirleme, belirlenen hedeflere yönlendirme, hedeflere ulaşma konusunda motive edebilme, ulaşılan/ulaşılamayan hedeflere yönelik geri bildirim verme.
· Kalite yönelimi: İşlerin belirlenen standartların üstünde yapılmasını sağlama, yapılan işin daha etkili ve verimli hale gelebilmesi için yeni yolları/yöntemleri arama, önerme ve deneme.
· Analitik yaklaşım: Karar verme ve problem çözmede, gerekli verileri toplayıp anlamlı örüntüler/sonuçlar çıkarabilmede sistematik yöntem kullanabilme.
· Bağımsızlık: Gerektiğinde, birebir süpervizyona ihtiyaç duymadan, inisiyatif kullanarak gereken işleri yapma, problemlere yeni yaklaşımlar sunabilme.
· İletişim: Niyet edilen sözel ve sözel olmayan mesajı iletebilme ve/ya alabilme.
· Yaratıcılık: Yapılan işle ilgili alışılagelmişin dışında etkili yeni görüş ve yöntemler sunabilme.
· Takım çalışması: Takımın belirlediği hedeflere ulaşmak için üstüne düşeni yapma, takım üyeleri ile uyumlu bir şekilde çalışma, yardıma, iletişime ve işbirliğine açık olma.
· Verimlilik: İstenilen sonuçlara minimum kaynak ve zaman kullanımı ile ulaşabilme.
· Çalışma ahlakı: Etkileşilen insanların haklarını koruma ve saygı gösterme, dürüstlük, mesleki standartları koruma.
· Zamanlama: Üstlenilen işleri zamanında bitirme, iş bitirme tarihlerini dikkate alma, işler arasında öncelik belirleyebilme.
· Yöneticilik: İstenilen hedeflere ulaşabilmek için kaynakların (insan, zaman, parasal, vb.) etkili kullanılması.
· Sorgulayıcı yaklaşım: Karar vermeden ve harekete geçmeden önce, elde olan verilere farklı açılardan yaklaşıp, altta yatan varsayımları sorgulayabilme. (Sümer & Demirutku, 1999)
Boş zaman uğraşları , ilgiler , gönüllü faaliyetler
İşe alım sırasında değerlendiricilerin özgeçmişinizde belki de en fazla önemsedikleri bölümlerden birisidir. Firmalar sizin sosyal niteliklerinizi, takım çalışmasına yatkın olup olmadığını, liderlik özelliğinizin olup olmadığını öğrencilik yaşamınız sırasında ve sonrasında katıldığınız etkinliklere, üyesi olduğunuz derneklere, hobilerinize bakarak karar vermektedirler. Ve sizinle aynı niteliklere sahip birini katıldığınız etkinlikler sayesinde geride bırakabilirsiniz. Herhangi bir etkinliği tek başınıza ya da grupla birlikte gerçekleştirmişseniz, örneğin seminer vermek, gezi düzenlemek gibi ayrıntıları yazmayı unutmayın. Babanız çiftçi ise ve yazın yetiştirdiği domatesleri satmışsanız bunu mutlaka yazın. Yine rehberlik yapmışsanız çeşitli konularda dersler vermişseniz bunlar önemsiz şeyler deyip yazmaktan vazgeçmeyin.
Birçok işveren aldığı elemanları sadece iş yapacak kişiler olarak değil, kurumun bir parçası olacak, onu temsil edecek kişiler olarak görür. Bu nedenle de başvuru yapan kişilerin eğitim ve geçmiş iş tecrübeleri dışındaki ilgileri uğraşları ve faaliyetleri onları yakından ilgilendirir. (Sümer & Demirutku, 1999)
Bu bölümde:
· Sizi güçlü ve farklı kılacak hobi ve etkinlikleri yazın
· Gerçek olmayan hiçbir şey yazmayın (Çok şey yazmak gerekmez önemli olan etkileyici ve gerçek olmasıdır)
Genel öneriler:
· Okul etkinlikleri bu bölüme yazılabilir.
· Çeşitli organizasyonlardaki faaliyetleriniz bazı alanlarda işe yarayabilir, çünkü çevrenizin geniş olduğuna dair ipucu verir.
· Aday olarak sizi güçlendirecek her şeyi , üye olduğunuz mesleki kuruluşları , dergilerdeki yazılarınızı, konuşmalarınızı yazın.
· Eğitim, çalışma ya da gezi amaçlı yurtdışı seyahatleri ve süreleri, işi ilgilendiriyorsa yazılmalıdır Bu, değişik kültürlere uyum sağlama tecrübesini gösterdiği için önemlidir. (Sümer & Demirutku, 1999)
Referanslar
Kurumlar, işe almadan sorumlu kimseler ya da iş verenler başvuranın kendisi hakkında iyi şeyler söyleyecek kişileri referans olarak verdiğini bilirler. Yazacağınız bu kişiler hiç adı duyulmamış ve etkili görevlerde olan kişiler değilse yazmak pek de etkili olmaz. Ama yazdığınız kişiler iş ya da akademi dünyasında adından çok söz edilen, önde gelen kişilerse onları yazmanın etkisi büyüktür. İşveren adayı bu kişileri arayıp sizi sormasa bile , üzerinde iyi bir etki bırakmış olursunuz.
Referansları ya yazın ya da yazmayın. Üçüncü ve çok kullanılan alternatif olan "İstendiğinde sunulacaktır" (available upon request) yazmak pek de fonksiyonel olmaz
Muhakkak yazmak isterseniz yine aynı şekilde "İstek üzerine sağlanabilir" cümlesini yazıp, referans verecek kişilerin isimleri, (varsa) unvanları, iş adresleri, iş telefonları, (varsa) e-posta adresleri verilebilir (referans verecek kişilerden mutlaka önceden bu konuda izin alınması gerekmektedir. Ayrıca referans mektupları özgeçmişle birlikte sunulabilir de. (Sümer & Demirutku, 1999)
Örnekler
(Şekil olarak düzenlenişi farklıdır)
A. Özbay
27. Sok. Bulut Apt. No: 9/2
Bahçelievler - Ankara
(312) 745 67 79
JOB OBJECTIVE
A challenging position utilizing information systems or data processing for a major corporation.
EDUCATION
Middle East Technical University, Ankara
Bachelor of Science Degree in Business Management expected in July 1999.
Specialization in information systems.
RELEVANT SKILLS
· Seven years experience working with computers.
· Knowledge of FORTRAN, VisualBASIC and TurboPASCAL programming languages.
· Working knowledge of Microsoft Office package (i.e. MS Word, MS Excel, MS PowerPoint).
WORK EXPERIENCE
Career Planning Center - May 1998-Present, METU, Ankara
Office Assistant duties:
· Program database.
· Enter customer information.
· Set-up computer software and initialize intranet applications.
· Maintaining information about graduates and consulted organizations in two databases.
· Forwarding graduate resumes to the organizations.
· Prepare letters, reports, and mailing labels.
· Type, file, answer telephone, photocopy and run errands.
METU Recreational Services, Ankara - August 1997-May 1998
Office Assistant duties:
· Sold facility memberships to customers using an in-house database.
· Accepted intramural sport entries from participants.
· Created informational flyers for the facility and the intramural sport program.
· Typed, filed, answered telephone, photocopied and ran errands.
ABC Corporation, Ankara - Summers 1995 & 1997
Inspector/Packer duties:
· Inspected and packed fiberglass insulation for shipment.
· Operated various machinery used in the packaging of insulation.
· Bailed scrap insulation for use in making blowing wool insulation.
LEADERSHIP ACTIVITIES
AIESEC - October 1997-Present
· Elected to the office of Vice President for Memebership.
· Committee Chairman for the 1990 International Conference.
· Participated in the selections of students for the international internship exchange program.
METU Intramural Official - October 1997-November 1990
· Officiated 1st METU Intramural Pool Games.
· Assisted with swim meets.
REFERENCES
Available on request
Kaynak: KSU Career Planning Center, Resume Guide.
AYŞE SEVAL GENÇ
Current AddressODTÜ 7. YurtNo: 226 06531 Ankara(312) 312 76 67 Permanent Address Kayışdağı Cd. No: 26/10 34552 Kadıköy/İstanbul (216) 777 45 12
OBJECTIVE: Seeking a permanent engineering position where I can combine my technical training, communication skills and leadership abilities in a manifacturing or project management position.
EDUCATION: B.S. in Industrial EngineeringMiddle East Technical University, AnkaraDate of Graduation: July, 1999Overall GPA: 3.4/4.0 Major GPA: 3.9/4.0
CAREER-RELATEDEXPERIENCE: ABS Manifacturing Company, Summer 1998Experience included:· Worked on an Environmental Team.· Implemented a plant chemical information system.· Directly supervised a contracted employee.· Presented a final project to ABS managers.İstanbul Airlines, İstanbul, Summer 1997Experience included:· Worked in a Methods/Standards group.· Initiated improvements to a work system.· Prepared a final project report.
SCHOLARSHIPSand FINANCIALSUPPORT: Partial support through college as follows:Mustafa Parlar Foundation Scholarship, 1994-96Bookkeeper, METU LibraryAnkara, 1996-98Salesperson, METU BookstoreAnkara, 1994-96
ACTIVITIES: · Vice President, Steel Ring Senior Engineering Honorary, 1998-99· Executive Treasurer, Institute of Industrial Engineers, 1998-99· Executive Board, Engineering Ambassadors, 1998-99· All-University Open House Committee, 1998-99· ZETA Industrial Engineering Honorary, 1998-99· METU Career Planning Center, 1997-98· METU Management Club, 1995-98· METU Internet Club, 1996-98· METU Productivity Club, 1994-99· METU Couple Danses Club, 1997-98
REFERENCES: Available upon request
Kaynak: KSU Career Planning Center, Resume Guide.
A. Özbay
27. Sok. Bulut Apt. No: 9/2
Bahçelievler - Ankara
(312) 745 67 79
AMAÇ
Büyük bir kurumda enformasyon sistemleri veya bilgi işlem üzerine üst düzey bir pozisyon.
EĞİTİM
Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Ankara
İşletme Bölümü, Lisans Derecesi, bitiş Temmuz 1999.
Enformasyon sistemleri üzerine uzmanlık.
İLGİLİ BECERİLER
· Yedi yıllık bilgisayar kullanma deneyimi.
· FORTRAN, VisualBASIC ve TurboPASCAL programlama dilleri bilgisi.
· Microsoft Office yazılımları (MS Word, MS Excel, MS PowerPoint) kullanma bilgi ve becerisi.
İŞ DENEYİMİ
Kariyer Planlama Merkezi - Mayıs 1998-1999, ODTÜ, Ankara
Ofis Asistanlığı
Görevleri:
· Veritabanı hazırlanması.
· Müşteri bilgilerinin girilmesi.
· Bilgisayar programlarının kurulması ve intranet uygulamalarının hazırlanması.
· Mezun ve kurum bilgilerinin iki ayrı veritabanında tutulması.
· Mezun özgeçmişlerinin ilgili kurumlara yönlendirilmesi.
· Mektupların, raporların ve adres etiketlerinin hazırlanması.
· Daktilo, dosyalama, telefonların yanıtlanması, fotokopi ve diğer ofis işleri.
ODTÜ Eğlence Hizmetleri, Ankara - Ağustos 1997-Mayıs 1998
Ofis Asistanlığı görevleri:
· Kurum içi veritabanını kullanarak müşterilere etkinlik üyeliği satılması.
· Katılımcıların kampüs içi spor etkinlikleri kayıtlarının kabulü.
· Kampüs içi spor etkinlikleri programını bildiren duyuruların/ilanların hazırlanması.
· Daktilo, dosyalama, telefonların yanıtlanması, fotokopi ve diğer ofis işleri.
ABC Ltd. Şti., Ankara - 1995 ve 1997 Yazları
Kontrolör/Paketleme görevleri:
· Camelyafı yalıtım malzemelerinin kontrolü ve paketlenmesi.
· Paketleme işlerine yönelik çeşitli makinaların kullanılması.
· Iskartaya çıkmış yalıtım malzemelerinin gerikazanım amacıyla toplanması.
LİDERLİK ETKİNLİKLERİ
AIESEC - Ekim 1997-1999
· Başkan Yardımcılığı görevi.
· 1990 Uluslararası AIESEC Konferansı Düzenleme Kurulu Başkanlığı görevi.
· Uluslararası staj değişim programı mülakatlarında görüşmecilik görevi.
ODTÜ Kapalı Spor Etkinlikleri İdareciliği - Ekim 1997-Kasım 1999
· 1. ODTÜ Bölümlerarası Bilardo Turnuvası idareciliği.
· Yüzme yarışlarının organize edilmesi.
REFERANSLAR
İstek üzerine sağlanabilir.
Kaynak: KSU Career Planning Center, Resume Guide.
ÖN MEKTUP YAZIMI
( Bu bölümün hazırlanmasında Suat Soysal'ın kitabından yararlanılmıştır.)
Ön mektupsuz öz geçmiş gönderilmez
· Özgeçmiş hiçbir zaman ön mektupsuz, tek başına gönderilmez ve ön mektup özgeçmiş kadar önemlidir.
· Ön mektubun iki işlevidir: Ekte bulunan özgeçmiş yazınıza ilgi çekmek ve bir görüşmeye çağrılmanıza katkıda bulunmak.
· Özgeçmişinizi yolladığınız her durumda ön mektup kullanılmalıdır. Bir iş ilanına cevap verirken ya da boş bir pozisyon olup olmadığını soruştururken vb.
· Yapılan yaygın bir hata da özgeçmiş ile ön mektubu birbirine karıştırmaktır. Bazı adaylar ön mektuba yazacakları şeyleri özgeçmişin ilk bölümlerine yazabiliyorlar. Bu yapılmamalıdır. Hem özgeçmişin hem de ön mektubun etkisini azaltmış olursunuz.
Ön mektubun hitap bölümü
En zor işlerden biri budur. Bir ilana cevap veriyorsanız ve ilanda özgeçmişinizi yollayacağınız kişinin adı verildi ise işiniz kolaydır. İlana cevap vermiyor ama bir iş olasılığını araştırmak için yazıyor ve kime yollayacağınızı biliyorsanız yine problem yoktur.
Ama genellikle durum böyle değildir ve mektuba "Sayın İlgili", "Sayın Pazarlama Müdürü" , Sayın Genel Müdür", "To Whom it may concern", Dear Sir / Madame" gibi kişisel olmayan hitaplarla başlamak zorunda kalırsınız. Size önerimiz mümkün olduğu kadar isim öğrenmeye çalışın. Böyle bir olanağınız yoksa genel ifadeler yazmaktan başka yapacak bir şey yoktur. Genel ifadelerde bile olsa hiçbir unvanı kısaltma kullanarak yazmayın
Ön mektubun içeriği
İlk sunuş cümlesi çok önemlidir ve okuyucuda ilgi uyandırmalıdır. Burada hangi işe başvurduğunuzu ve neden o işle ilgilendiğinizi anlatın. Orta paragrafta sektör hakkında bilgili olduğunuzu gösterin. Daha sonra işe uygun nitelikleriniz olduğunu belirtin. Bunun için birkaç cümle iş tecrübenize birkaç cümle de eğitiminize ayırabilirsiniz. En sonunda da iş isteğinizi belirtin ve bir görüşme talep edin.
Ön mektubun biçimi
· Ön mektup ile özgeçmişin kağıtları birbiriyle uyumlu olmalıdır Aynı olmaları şart değildir.
· Mektup kısa olmalıdır. Paragraflar 3-5 satır arasında olmalıdır. Mektup hızlı okumaya uygun olmalıdır.
· Paragrafların ilk satırları en önemli yerleridir. Mektubu yazdıktan sonra sadece paragrafların ilk satırlarını okuyun ve etkili olup olmadığını analiz edin.
· Adınız ve adresiniz mektupta olmalıdır
· Basit dolaysız cümleler tercih edin.
· En fazla bir sayfa olmalı ve geniş marjları olmalıdır.
· Mutlaka orijinal olmalı, fotokopi olmamalı , mürekkeple imzalanmış olmalıdır.
· İmzasız ön mektup olmaz.
STRUCTURE OF A TYPICAL COVER LETTER
Your Address
Date
Name of Contact Person, Their Title
Organization Name
Street Address
City, State, Zip Code
Dear (contact person, Mr ., Ms. and last name):
Opening Paragraph
Use this paragraph to get the employer's attention. State your career objective, the particulat position and/or area, the degree and major if relevant, and how you came to learn. about the position or employer. In a letter of inquiry , indicate why you would be interested in working for
the employer or organization.
Body of the Letter
The body of the letter is used to justify your qualifications for the position. Relate your qualifications to specific job requirements, using examples of your work experiences and achievements to make your points. You will not duplicate resume information, but highlight or add pertinent details of interest to the employer in this section. You will need to do research on the organizations that you are interested in or applying to, and relate this information in your letters.
The Closing
The final paragraph is used to express interest in an opportunity to interview for th~ position being applied for, or to meet to discuss your qualifi-
cations in light of the employer's needs when \vriting an inquiry letter .
Indicate a willingness to supply the employer with further information.
In the Case of an inquiry letter, if you will be traveling to a specific region
or city , indicate when that visit will take place.
Sincerely,
Your signature
Your Name Typed
SAMPLE 1
John T.Reid
222 S. Dubuque St.
Iowa City , IA 52240
(319) 351-5555
February 26, 19xx
David Myers
Software Engineer
Billings Controls
2260 Mountain View B1vd
Billings, MT 59101
Dear MI. Myers:
Ms. Kelly Foster, Director of Data Systems at Ottings Corporation. informed me that your company has a position available in electrical engineering. I will be graduating with my B.S.E. in Electrical Engineering in May 19xx, and would be interested in applying for the position with Billings Controls.
From the job description: I understand you are looking for an electrical engineer to work on your current upgrade project. As a co-op student at Ottings Corporation, I gained exposure to many of the same computerized manufacturing systems that your company employs. For example, I was assigned to complete modification and testing on the systems used at Ottings. I feel my co-op experience combined with by educational background would make me an ~t to your project team.
I would appreciate the opportunity to speak with you about my qualifications in more detail. I will contact you in the next two weeks to make arrangements for an interview at your convenience.
Thank you for your interest.
Sincerely.
SAMPLE 2
JohnT.Reid
1201 Summer Street
Iowa City, IA 52240
September t, 19XX
Tracy Smith. VP Human Resources
XYZ Company
355 1st Avenue
New York, NY 55555
Dear Ms. Smith:
The current issue of Business Week contains a very interesting article on XYZ Company which prompts me to write to you concerning my interest in a career in the field of human resources and recruitment
I am interes1ed in learning more about your work as well as an)' anticipated openings on your staff. My qualifications for a position in human resources. which are more thoroughly described in the enclosed resume, include:
· research and writing for the student chapter newsletter of the American Association of Personnel Administrators.
· course work including Selection, Human Resource Management. And Training and Development
· part-time work experience as office assistant to the Director of Human Resources at a local retail store
· B.A. in Communication Studies, minor in Human Resource Administration
During the week of October 2, I wi11 be visiting New York City. if your schedule pernits, I would appreciate the opportunity to meet and discuss my qualifications for an entry-Ievet position on your staff. I will call your office next week to see i f such a meeting can be arranged
Thank you for your consideration.
Sincerely,
Karen E. Smith
Hatalı ve doğru ön mektup örnekleri
Aşağıdaki örneklerde önce, yapılmaması gerekenleri göreceksiniz. Her örneğin başında, yapılmış olan hata konusunda açıklama var .Daha sonra da doğru örnekleri okuyacaksınız.
Hatalı Giriş bölümü -Net olmayan, pasif ifade
İlişikte bulabileceğiniz bir fotoğraf ile İngilizce özgeçmiş örneğiyle, firmanızda görev alma isteği üzerine başvuru yapmaktayım.
Hatalı Giriş bölümü -ilgi uyandırmayan, sıradan ifade
"Firmanızda satış şefi olarak görev almak istiyorum. Fotoğraflı özgeçmişim ekte sunulmuştur ."
''Enclosed please find my Resume, which gives full details my educational background and career to date''
Hatalı Giriş bölümü -Net olmayan, pasif ifade
Ekli özgeçmişimin incelenerek, tarafınızdan değerlendirilebileceği savıyla sunmuş bulunmaktayım''
Hatalı Giriş bölümü -Pasif ifade
"Vermiş olduğunuz ilanla ilgili olarak sıralanan özelliklere sahip olabileceğimi düşünerek başvuruda bulunuyorum''
Hatalı Orta bölüm -Abartılı ve Kitabi ifade
''Firmanızda ürün müdür asistan gibi bir pozisyonla başlayarak okulda kazandığım ileri seviyede teorik bilgi ve kulüp çalışmalarının verdiği pratik tecrübeyi daha da güçlendirmek, yaratıcılığımı kullanmak ve firmanıza maximum faydayı sağlamak istiyorum''
''My greatest ambition is that you grant me the honor and pleasure of being appointed as a Sales Manager in your company"
Hatalı Orta bölüm -Firma hakkında bilgi eksikliği
(Başvurulan firma dünya çapında bir marka olduğu iddiasındadır)
''Bundan sonraki çalışma hayatım firmanız gibi Türkiye çapında başarılı olan bir firmada yönetici olarak sürdürmek istiyorum''
Hatalı Son bölüm -Normal olmayan ve pasif ifade
''Niteliklerimi ve amaçlarımı daha ayrıntılı öğrenmek . istediğinizde, özgeçmiş örneğindeki yazılı adres ve telefondan kurulmak isterim"
Hatalı Son bölüm - Gereksiz açıklama ve pasif ifade
" 3 Eylül tarihinde sağ ayak bileğimde bir kırk meydana geldiğinden şahsen müracaat edemedim. Ancak başvuru için gecikmediğimi umuyorum ...''
Hatalı Son bölüm -Sıradan ifade
''Özgeçmişim bir adet fotoğrafımla birlikte ilişikte olup, Başvurumu dikkate almanızı saygılarımla rica ederim''
''Görüşmek için bir fırsat vereceğinizi ümit eder; saygılarımın kabulünü arz ederim''
Doğru Giriş bölümü -ilgi çekici ve kendine güvenen ifadeler
İlanınızdaki Personel Yöneticisi pozisyonu ile ilgileniyorum. Çünkü firmanızın personele verdiği önemi biliyor ve böyle bir ortamda yöneticilik yapmanın yararına inanıyorum.
"lf you are Iooking for a young, spirited, eager, and interested Chemical Engineer, I am for you"
"I am seeking a position in international banking. 1 believe my experience in cross-cultural communication and my quantitative skills would be useful to the international operations of your Bank"
"I am the new kid in the advertising sector. 1 may Iook strange but 1 think you're
going to Iike me. Here's why: ..."
Doğru Orta bölüm -Sıradan olmayan, dikkat çekici ve güvenli ifadeler
Alman Lisesi , İşletmede Iisans ve yüksek Iisans, yayımlanmış bir kitap (uluslar arası ticaret) 8 yıl yönetim tecrübesi, çok iyi derecede Almanca ve ingilizce, 36 yaş ve işe uygun kişilik özellikleri."
"I am certain my international background and experience will make a positive contribution to your company."
"Firmanızın Satış Müdürü pozisyonu için aradığınız eğitim iş tecrübesi ve diller konusundaki tüm özelliklere sahibim. Yıllardır yakından izlediğim firmanız da benim aradığım özelliklere sahip"
"Bilgisayar kullanımındaki yetkinliğim, yayın hayatındaki iş tecrübem ve hızlı çalışma tempom ile yayınevinizin gereksinimi olan pozisyonu gerektiği gibi dolduracağıma eminim"
"Research and statistics became my academic Ioves in high school and they remain my strongest academic interests today Now, as a Boaziçi University.graduate1 1 seek the chance to work in your company's Research De.partment"
Doğru Son bölüm -Net ve kendine güvenen ifadeler
'Türk moda endüstrisinin dinamik isimlerinden biri olan kuruluşunuzda kariyer yapmakla ilgileniyor ve bu konu ile ilgili cevabınızı bekliyorum"
İŞ GÖRÜŞMELERİ
Bu bölümün hazırlanmasında Cambridge Üniversitesi, Iowa Universitesi metinleri ve Suat Soysal'ın kitabından da yararlanılmıştır.
En basit anlamada görüşme, aday ile işveren arasında yüz yüze bir toplantıdır, bilgi alışverişidir, iki yönlü iletişimdir. İş verenin amacı adayla ilgili bilgiler toplamak ve aşağıdaki sorulara cevap aramaktır.
-Neden bize başvurdu ?
-Bizim için neler yapabilir, bilgi ve yetenekleri nelerdir ?
-Özellikleri söz konusu işin gerektirdiği özellikler mi ? Diğer bir deyişle işin gerekleri ile adayın özellikleri çakışıyor mu?
-İşe uygunsa diğer adaylardan üstünlüğü var mı?
-İşe almak istiyorsak istediği şartları sağlayabilir miyiz?
Adayın amacı ise özelliklerini işverene anlatmak, işin kendine uygun olup olmadığını anlamak ve işe alınması konusunda işvereni ikna etmektir. İşvereni 3 konuda ikna etmek gereklidir.
-Ben bu işi yapabilirim
-Ben bu işi istiyorum
-Ben bu işe ve firmaya uyum sağlarım.
Görüşme korkulacak bir şey değildir. İş görüşmesi çeşitli yanıltmaca ve taktiklerle dolu , içinden çıkılması zor bir sınav olarak görülüyor. Gerçek yaşam bunun tersidir. Eleman seçimi ile uğraşan uzmanların amacı, adayları bunaltarak onları sıkıştırmak değildir. Aksine mümkün olduğunca medeni bir iletişim ortamında sizinle ilgili bilgi elde etmek için çalışırlar. Görüşmelerde başarılı olma sanat değildir, doğuştan gelen yetenekler gerekmez, aksine çalışarak , hazırlanarak olur.
GÖRÜŞMEYE HAZIRLANMAK
-Başarılı bir görüşmenin ön koşulu iyi hazırlanmaktır.
-Önceden , sorulabilecek tüm sorulara cevaplarınızı hazırlayın ama ezberlemiş ya da okuyor gibi konuşmayın.
-Özgeçmişinizi iyi inceleyin , çelişkiye düşmeyin. Görüşmeye girmeden önce iş ilanı ile özgeçmişiniz arasındaki bağlantıları kurun.
-Önceden firma hakkında bilgi toplayın
-Yanınıza nelerden bahsetmeliyim pusulası hazırlayın.
-Yanınızda bir not defteri ve kalem olsun ( Görüşmede not tutmak için değil gerekirse not almak için.)
-En önemlisi görüşmeye gitmeden önceki gece yeterince uyumuş olun.
Geçmişiniz:
İş ilanını yeniden okuyun. Bu, Size niteliklerinizden iş için gerekli olanların öncelikleiri belirlemenizde yardımcı olacaktır.
Başvuru formuna ya da cv'nize yazdıklarınızı anımsamaya çalışın, her zaman bir kopyasını bulundurmanızda yarar vardır. Ve siz değerlendirici olsanız neler sorardınız düşünün. İşle ilgili bütün yenenek, nitelik ve deneyimlerinizi düşünün, başvuru formuna bununla ilgili neler yazdığınızı anımsayın, başka ne gibi örneklerle destekleyebilirsiniz.
Organizasyon:
Görüşmeden önce mutlaka firma hakkında bilgi toplayın. Bütün firmaların broşür ya da katalogları olamaybilir ya da bunlara ulaşamayabilirisniz. Media, ya da tanıdıklarınız aracılığıyla, ya da Merkezimizin daha önce çalıştığı bir kurumsa biz de bilgi verebiliriz. Kurum kültürünü, vizyonlarını, rakiplerini, iyi oldukları konuları öğrenmeye çalışan. Ve bu sektördeki sadece ülkemizde değil dünyadaki gelişmeleri izleyin.
Önceden , sorulabilecek tüm sorulara cevaplarınızı hazırlayın ama ezberlemiş ya da okuyor gibi konuşmayın. (Masa başı iş istemiyorum demeyin…)
Yanınıza nelerden bahsetmeliyim pusulası hazırlayın.
Yanınızda bir not defteri ve kalem olsun ( Görüşmede not tumak için değil gerekirse not almak için.)
En önemlisi görüşmeye gitmeden önceki gece yeterince uyumuş olun
Randevu almak:
İş görüşmesine davet edilmişseniz bu cv'nizin ön elemeyi geçtiği anlamına gelir. Değerlendirici kişi sizin sözkonusu işi yapabilecek potansiyele sahip bir aday olduğunuzu düşünmektedir, bu aşamada onları nitelikleriniz, becerileriniz, deneyimleriniz kişiliğiniz ve mtivasyonunuzla işl için uygun olşduğunuza ikna etmeniz gerekmektedir. Sizi veri tabanlarına aldıklarını bildiren bir mektup da alabilirsiniz, bunun anlamı şu andaki iş için uygun olmasanız da firma sizi ilerde bir başka pozisyon için değerlendirebilecek nitelikte görmüş demektir. Fakat genellikle bu nedenle aranma olasışlığınız çok düşüktür. Çünkü her nedense veri tabanlarını yeni bir iş sözkonusu olduğu zman etkili bir biçimde kullanmamaktadırlar.
Giyim Tarzı:
İş görüşmesine giderken günlük giyim tarzı yerine daha formal bir giyim tarzı seçmelisiniz. Olabildiğince bakımlı olun ve resmi giyinin.
Kadınlar: Etek-ceket ya da pantalon-ceket şeklinde bir takım iş görüşmeleri için uygun bir giysi seçimi olacaktır. Etek boyu ne çok uzun, ne çok kısa olmalıdır. Yine çok abartılı, dar, ve/ya iddialı kıyafetlerden kaçınılmalıdır. Kıyafet, abartılı olmayan sade ve zarif aksesuarlarla tamamlanabilir. Aynı şekilde saç ve makyaj abartıdan uzak olmalıdır. Özetle, sadelik, temizlik ve bakım mülakat öncesi benimsenmesi gereken ilkelerdir. Ancak bazı işler için gündelik kıyafetlere benzer tarzda giyinmeniz beklenir, örneğin radyo-televizyonculuk gibi. Daha önceden biraz araştırma yapmanız gerekebilir. (Sümer & Demirutku, 1999)
Erkekler: Koyu renk, ütülü bir takım elbise ve bu takımı tamamlayan fazla abartılı olmayan bir kravat uygun bir tercih olacaktır. Saç, sakal ve bıyık traşı olunmalı; temiz ve bakımlı bir görüntü sergilenmelidir.
Dış görünüşün yanı sıra, vücut bakımına özel hassasiyet göstermek yararlı olacaktır. (Sümer & Demirutku, 1999)
Selamlaşma:
İnsan ilişkileri açısından, sosyal psikoloji araştırma sonuçları da göstermektedir, ilk izlenim çok önemlidir. İçten olun ve tebessüm edin.
Görüşmeciler sizi odaya davet ettikleri zaman merhaba ya da iyi günler diyerek selamlaşmalısınız. Ellerini sıkmak için ortamın uygun olup oladığına ise onların yaklaşımlarına bakarak karar verebilirsiniz. Eğer ellerini sıkacaksanız bunu çok gevşek ya da çok sıkı yapmayın ve uzun sürmemelidir. Görüşmede daha önceden tanıdığınız kişiler olursa bunu belli etmeyin, yakın davranmayın, sorulmadan birşey demeyin.
Size oturmanız söylenmeden oturmayın. Birden fazla oturma grubu varsa görüşmecilerin en sağına ya da en soluna ve tam karşılarına oturmayın. Birden fazla kişi varsa hepsiyle göz teması yapabileceğiniz ortada bir yere hafifçe sandalyeyi çekebilirsiniz.
Kendinize güvenin, bunu görüşmeciler gözlemleyebilsin. Heyecanlı olmanız doğaldır ama bunun abartılı olması başka biçimlerde yorumlanabilir.
İŞ GÖRÜŞMESİNİN ÇEŞİTLERİ VE AŞAMALARI
İşe alma yöntemine göre görüşme çeşitleri:
Seri Görüşme
İşe alınmak için bir dizi görüşmeye girersiniz. Genellikle en az iki en çok da dört görüşme yapılır. Önce İnsan Kaynakları Yetkilisi sizinle görüşür. Bu görüşmede sizin, iş için gerekli minimum nitelikleri taşıyıp taşımadığınızı anlamaya çalışırlar. Sizin ana özellikleriniz ve firmaya uyum gösterip gösteremeyeceğinize bakılır. Bu ilk görüşme önemlidir, çünkü görüşmelerin devam edip etmeyeceğine bu görüşmede karar verilir.
Daha sonraki görüşmelere birlikte çalışacağınız amiriniz girebilir. Daha teknik konulara ve yeteneklerinize yoğunlaşırlar. İşi yapıp yapamayacağınızı anlamaya çalışırlar. Eğer işi yapabileceğinize karar verilirse iş koşullarına (izin, maaş vb) geçilir.
Bazen adaylar seri görüşmelere girdiklerinde "Hala karar veremediniz galiba , 2-3 keredir görüşmeye geliyorum bir sonuç çıkmadı"diyorlar. Sakın böyle bir şey söylemeyin . Eğer size açıklamadılarsa, görüşmelerin devamı hakkında bilgi sorabilirsiniz, ama sistemi eleştirmeniz doğru değildir.
Tek Görüşme
Görüşmeyi İnsan Kaynakları Yöneticisi ve / veya ilk amiriniz yapar Her şey bu görüşmede konuşulur ve karara bağlanır. Genel olarak en az iki görüşme yapmak yararlıdır. Hem işe başvuran hem de iş veren için daha fazla bilgi toplama olanağı ve düşünme fırsatı yaratacağı için doğru bir karar verilmesine yardımcı olur.
Görüşme yöntemlerine göre görüşme çeşitleri:
Stres Görüşme
İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra, casus seçme tekniklerinden yararlanılarak oluşturulan bu yöntem , giderek yaygınlığını kaybetmektedir. Ülkemizde ise nadir olarak uygulanmaktadır. Her şey yolunda giderken görüşmeci birden saldırgan hale gelir, örneğin adayın değer yargılarıyla ilgili ağır eleştirilerde bulunur ve adayın buna ne tepki verdiği izlenir. Amaç , gerçek yaşamın stresinde adayın ne yapacağını anlamaktır. Müşteri karşısında ya da yönetici olarak stresli bir anda nasıl davranacağınızı görmek isterler.
Böyle bir görüşmeye girme olasılığınız çok düşüktür. Yine de karşılaşırsanız , böyle görüşmelerden korkmayın, sakin olun ve telaşsız cevaplar verin. Asıl tetikte olmanız gereken sizi gerginleştiren değil, rahatlatan görüşmelerdir.
Rahatlatan Görüşme
Yöntem çok basit: görüşme esnek bir akışla yönlendiriliyor, aday hiç sıkıştırılmıyor, görüşme boyunca sakin olacağı bir ortam sağlanıyor ve bu rahat ortam sayesinde tüm sorulara ayrıntılı cevaplar alınıyor.
Görüldüğü gibi asıl tetikte olunması gereken görüşmeler , stres görüşmeleri değil rahatlatan görüşmelerdir. Bunun yanında bu tür görüşmelerde anlatmak istediklerinizi anlatma fırsatını daha çok yakalayabilirsiniz.
Yapılandırılmış Görüşme
Bu görüşmenin asıl özelliği, akışının ve sorulacak soruların önceden belirlenmiş olması ve görüşmenin bu programa göre gitmesidir. Önceden, iş analizlerine göre sorulacak sorular ve akışı yönlendirmek için görüşme formu hazırlanır. Her soruya verilecek cevaplar değerlendirilerek bir sonuca varılır. Görüşmenin programlı ya da programsız olması sizin tutumunuzu pek değiştirilmemelidir. Sadece, programlı görüşmelerde , kendi istediklerinizi anlatma fırsatı yaratmak konusunda daha çok çaba göstermelisiniz.
Yemekte Görüşme
Bunlar genellikle titiz olmanız gereken görüşmelerdir. Sizi daha iyi tanımak için yemeğe götürürler ve orada sorular sorarlar. Ortam rahattır. Hareketlerinize yemek yeme tarzınıza bakarlar ve davranışlarınıza göre yorumlar yaparlar. Mönüden zor seçmek (karasızlık), işverenle aynı şeyi ısmarlamak ( özgün olmamak), tatmadan tuz dökmek (durum değerlendirmeden harekete geçmek) vb..
Yemeklerdeki görüşmeler için sizin için esas öneriler şunlardır. Bilmediğiniz yemeği ısmarlamayın, zor yenen bir yemeği seçmeyin, hesabı ödemeye kalkmayın ve içki içmeyin.
Öğle saatine gelen görüşmelerde genellikle adaya ve görüşmeciye sandviç ısmarlanır. Bazen adaylar karışık sandviç isteme yanılgısına düşerler. Sandviçlerini yerken her tarafa dağılan soslar nedeniyle telaşlanıyorlar ve kontrollerini kaybediyorlar.
Görüşmeci Grubu ve Tek Aday
Bir grup görüşmeci var ve siz teksiniz. Böyle görüşmeler daha çok üst pozisyonlar için tercih edilir. Konu ile ilgili tüm görüşmeciler bir arada olduğu için , daha kapsamlı bir görüşme olanağı vardır. Aynı zamanda grup önündeki tarzınızın anlaşılmasını da sağlarlar. Kontrolünüzü kaybetmeyin ve tüm soruları takip edip cevaplamaya gayret edin.
Birden fazla aday ile görüşme
Görüşmeye birkaç aday ile birlikte girersiniz. Amaç sizi daha iyi karşılaştırmak ve diğer adaylarla olan ilişkilerinize bakmaktır. Geride kalmayın ama diğer adayları da ezmeye kalkmayın.
İŞ GÖRÜŞMELERİNİN AŞAMALARI
Genelde aşamalar ve sıraları şöyledir.
Havanın Isıtılması
Görüşmeyi yapan, ortamın gerginliğini ortadan kaldırmak için güncel olaylardan, ortak konulardan konuşmalar yapar. Bu bölüm önemlidir çünkü görüşmecinin nasıl bir ortam istediğini anlarsınız. Onun havayı belirlemesine izin verin ve izleyin. Tek kelimeli cevaplar vermeyin ve diyaloga hazır olduğunuzu belirtin.
İşin ve Firmanın Çok Kısa Anlatımı
Görüşmeciler genellikle size ipuçları vermemek için önce sizin hakkınızda bilgi edinirler, daha sonra da iş ve firma hakkında çok kısa bilgi verirler. Sizinle ilgili görüşme başlamadan önce size iş ve firma hakkında çok kısa bilgi verirler. Genellikle bu bilgi hangi bölüm ve hangi pozisyona eleman aradıkları ile kısıtlıdır. Bu bölümde işle ilgili ilave bilgi alma fırsatınız olursa hiç kaçırmayın. Bu bilgiler kendinizi anlatırken çok işinize yarar.
Bilgi toplama
Sizin iş ve firma için doğru insan olup olmadığınızı anlamak için sorular sorulur. İşle ilgili ve kişilik özellikleriniz hakkında bilgi toplanır. Bu bölümü çok iyi değerlendirmelisiniz. Vereceğiniz cevaplar ve bilgiler işe alınmanızda önemli rol oynar.
İşin ve Firmanın Detaylı Anlatımı
Sizin hakkınızda bilgiler toplandıktan sonra görüşmeci size işi anlatır. . Bu bölümde iyi bir dinleyici olun ve sorular sorun. İşi ve firmayı yeterince tanımaya çalışın. Bilgi toplama soruları ile bu bölümde de karşılaşabilirsiniz.
Görüşmenin Kapatılması
Burada görüşmelerin sonucu ya da bir sonraki aşama söylenir.
Her görüşme bu aşamalara uymak zorunda değildir. Sürprizlere her an hazırlıklı olmalısınız. Her görüşmecinin kendine göre bir tarzı vardır. Olabildikçe doğal ama ciddi , samimi ama düzeyli olmanız önerilir.
ÜCRET:
Görüşmeler sırasında sorulmadan ücret konusunu açmayın. Yeni mezun iseniz, sorulduğu zaman görüşme öncesi piyasada o işe ödenen ücreti araştırmışsanız, aynı değeri ya da biraz daha fazlasını isteyebilirsiniz. Firmalara ait iş için başvuru formlarında ücret talep edilen bölümü boş bırakmanızı öneririz. Çünkü yazacağınız rakam iş görüşmesine çağrılmamanıza neden olacak etkenler arasında yer alabilir. İş deneyimizinizi yeterli buluyorsanız pazarlık yapabilirsiniz.
İş Görüşmelerinde Sıklıkla Sorulan Sorular
1. Neden bu kurumda çalışmak istiyorsunuz?
2. Hangi özelliklerinizin bu iş için uygun olduğunu düşünüyorsunuz?
3. Bundan beş yıl sonra kendinizi nerede, ne yapıyor olarak görüyorsunuz?
4. Bu işe niçin sizi alalım?
5. Neden mühendis/hekim/psikolog olmayı seçtiniz?
6. Bu eğitimin size ne kazandırdığını düşünüyorsunuz?
7. Disiplininizde size ilginç gelen en son gelişmeler nelerdir?
8. Neler sizi motive eder?
9. Neler sizin motivasyonunuzu kırar?
10. Önceki işinizden ayrılma nedeniniz neydi?
11. Kurumumuz hakkında ne biliyorsunuz?
12. En olumlu/güçlü yanlarınız nelerdir?
13. En olumsuz/zayıf yanlarınız nelerdir?
14. Geçmişinize baktığınız zaman kişisel gelişiminize katkıda bulunan üç şey söyleyebili misiniz?
15. Daha önceki işinizden kazandığınız şeyler nelerdir?
16. Takım çalışmasına yatkın bir insan mısınız?
17. Daha önce takım çalışmasında bulundunuz mu? Buradaki rolünüz neydi?
18. Son zamanlarda çözmek zorunda kaldığınız bir promlem oldu mu, üstesinden gelmek için neler yaptınız?
19. Bugüne kadar ki en büyük başarınızın ne olduğunu düşünüyorsunuz.
20. Büğüne kadar ki en büyük başarısızlığınız düş kırıklığınız neydi?
21. İş hayatınızda karşılaştığınız en büyük problem neydi ve bununla nasıl başa çıktınız?
22. Nasıl bir kariyer istiyorsunuz?
23. Başka kariyer olanakları düşünüyor musunuz neden?
24. Arkadaşlarınız sizi nasıl tanımlarlar?
25. Seyahat etmekten hoşlanır mısınız?
26. Başka bir şehre taşınma konusunda ne düşünürsünüz?
27. Sizin için çalışma hayatında en önemli olan şeyler nedir?
28. Başlayıp da istediğiniz şekilde bitiremediğiniz işler olmuş mudur?
29. Kendinizi nasıl bir insan olarak tarif edersiniz?
30. Özgeçmişinizde ……… becerilerine sahip olduğunuzu söylüyorsunuz. Bu becerileri sergileyebildiğiniz bir deneyiminizi bize aktarır mısınız?
31. Ne tür bir iş sizi motive eder?
32. Sizi en çok ne kızdırır?
33. Bu görüşme için nasıl bir hazırlık yaptınız?
REFERANSLAR
· Careers Service, Interviews, Assesment Centres and Psychometric Testing, The University of Edinburg, 1999
· International Interviews, The University of Columbia, 2000
· Resume Preperation, The University of Iowa, 2000
· Soysal, S. (2000). İş Ararken: Etkili Özgeçmiş Yazmanın ve Başarılı Görüşmeler Yapmanın Yolları, 4. Basım, Remzi Kitabevi, İstanbul, 2000.
· Sümer, C., Demirutku, K., (1999) ODTÜ KPM, İş Görüşmelerine Hazırlık Eğitimi Semineri , Ankara.
LOREM IPSUM
E-mail: lorem.ipsum@somedomain.com
Voice / Fax: (999)999-9999 / (111)111-1111
Yeni Pazar Sok. No:1115
90999 Kadıköy, Istanbul
CAREER PROFILE
PORTAL MANAGER / CHANNEL DEVELOPER
Accomplished market analyst, skilled at increasing profits and reducing costs through application of analytical and business development skills.
Proficient in using technology to enhance data and information management.
Committed to implementing customer loyalty actions that drive business operations to success.
PROFESSIONAL EXPERIENCE
GOODWEATHER.COM CORPORATION - URL: www.somedomain.com, Istanbul, Turkey
Weather Channel Portal Manager, 05/01/1998 - present
Promoted to position to lead all weather channel activities, including technical and content issues. Train and direct the activities of 12 web development technicians, Provide analysis of visitors and new business ventures, including competitive analysis. Major projects:
Developed new marketing strategy that increased visit rate by 80%.
Realized alliances with the largest portal of the country.
Senior Market Resarch Analyst, 02/02/1995 - 04/20/1998
Conducted in-depth competitive analysis for GoodWeather Products. Prepared market performance reports for fashion channels, including profitability and customer loyalty. Accomplishments:
Formulated and wrote GoodWeather Group's strategic plan. Recognized by corporate CFO for converting strategic plan to electronic version using ASP; new format increased access to reports via Intranet.
Developed company's first market potential forecasting model for GoodWeather; model is used for new channel developments and strategic planning.
SOFTWARE FOR PEOPLE CORPORATION, Istanbul, Turkey
Graphic Design Software Product Specialist, 05/01/1992 - 01/31/1995
Developed marketing strategies for graphic design software. Planned and implemented promotional activities to individual and corporate clients. Took the responsibility for managing relations with advertisment and research agencies.
Major projects:
Developed an overall marketing strategy to mid-scale corporate clients.
Increased brand awareness by 56%.
EDUCATION & TRAINING
MBA, New York University, New York, July 1991 -GPA: 3.7
BS, Boğaziçi University, Computer Engineering, İstanbul, June 1989 -GPA: 3.8
Professional Training: Fundamentals, Techniques &Theory of Valuation Analysis; Understanding &Managing Growth Models; Managing Successful Projects, How to Retain Customers.
FOREIGN LANGUAGES
Fluent in English
Basic knowledge of German and French.
COMPUTER LITERACY
Operating Systems: Mac OS, OS/2, VAX VMS, UNIX, Windows Family
Programming Languages: 80x86 Assembly, Prolog, LISP, BASIC, Asymetrix Toolbook, Pascal, C, C++, Java (including Servlet API), Delphi, PowerBuilder.
Others: Nowell Netware, FrontPage, 3D Studio, Quark Express, Adobe Premiere, Adobe Photoshop, Adobe Illustrator
PERSONAL INFORMATION
Date of birth : September 1st, 1966
Military Obligation : Completed
